Tərcümə insanları, mədəniyyətləri və bilikləri bir-birinə bağlayan mühüm körpüdür. Qloballaşan dünyada fərqli dillərdə olan məlumatlara çıxış ehtiyacı hər gün artır. Bu ehtiyacın ödənilməsində əsas rolu tərcüməçilər oynayır. Tərcümə yalnız sözləri bir dildən digərinə çevirmək deyil, eyni zamanda mənanı, üslubu və konteksti qorumaq deməkdir. Müasir dövrdə tərcümə həm elmi, həm də praktik bir sahə kimi inkişaf edir. Dövlət qurumları, özəl şirkətlər və fərdi şəxslər tərcümə xidmətlərinə müraciət edirlər. Texnologiyanın inkişafı tərcümə sahəsinə yeni imkanlar açıb. Onlayn platformalar və proqramlar tərcüməçilərin işini asanlaşdırır. Bununla yanaşı, peşəkar insan tərcüməsinin əhəmiyyəti hələ də yüksəkdir. Çünki, hər mətn avtomatik alətlərlə düzgün ötürülə bilmir. Tərcümə mətni oxuyan şəxsin mədəni və dil xüsusiyyətlərini də nəzərə almalıdır. Bu sahədə çalışan insanlar daim öyrənməli və inkişaf etməlidirlər. Tərcümə sahəsi müxtəlif ixtisaslaşmaları özündə birləşdirir. Hüquqi, tibbi, texniki və ədəbi tərcümə kimi sahələr mövcuddur. Buna görə də tərcüməçi olmaq həm məsuliyyətli, həm də maraqlı bir peşə sayılır.
Tərcüməçi kimdir?
Tərcüməçi iki və ya daha çox dili bilən və bu dillər arasında məna ötürülməsini təmin edən mütəxəssisdir. O, yazılı və ya şifahi mətnləri bir dildən digərinə çevirir. Tərcüməçi yalnız dil bilikləri ilə kifayətlənmir. O, mədəni fərqləri də yaxşı anlamalıdır. Çünki, hər dilin özünəməxsus ifadə tərzi var. Tərcüməçi müəllifin fikrini olduğu kimi çatdırmağa ...
Tərcümə insanları, mədəniyyətləri və bilikləri bir-birinə bağlayan mühüm körpüdür. Qloballaşan dünyada fərqli dillərdə olan məlumatlara çıxış ehtiyacı hər gün artır. Bu ehtiyacın ödənilməsində əsas rolu tərcüməçilər oynayır. Tərcümə yalnız sözləri bir dildən digərinə çevirmək deyil, eyni zamanda mənanı, üslubu və konteksti qorumaq deməkdir. Müasir dövrdə tərcümə həm elmi, həm də praktik bir sahə kimi inkişaf edir. Dövlət qurumları, özəl şirkətlər və fərdi şəxslər tərcümə xidmətlərinə müraciət edirlər. Texnologiyanın inkişafı tərcümə sahəsinə yeni imkanlar açıb. Onlayn platformalar və proqramlar tərcüməçilərin işini asanlaşdırır. Bununla yanaşı, peşəkar insan tərcüməsinin əhəmiyyəti hələ də yüksəkdir. Çünki, hər mətn avtomatik alətlərlə düzgün ötürülə bilmir. Tərcümə mətni oxuyan şəxsin mədəni və dil xüsusiyyətlərini də nəzərə almalıdır. Bu sahədə çalışan insanlar daim öyrənməli və inkişaf etməlidirlər. Tərcümə sahəsi müxtəlif ixtisaslaşmaları özündə birləşdirir. Hüquqi, tibbi, texniki və ədəbi tərcümə kimi sahələr mövcuddur. Buna görə də tərcüməçi olmaq həm məsuliyyətli, həm də maraqlı bir peşə sayılır.
Tərcüməçi kimdir?
Tərcüməçi iki və ya daha çox dili bilən və bu dillər arasında məna ötürülməsini təmin edən mütəxəssisdir. O, yazılı və ya şifahi mətnləri bir dildən digərinə çevirir. Tərcüməçi yalnız dil bilikləri ilə kifayətlənmir. O, mədəni fərqləri də yaxşı anlamalıdır. Çünki, hər dilin özünəməxsus ifadə tərzi var. Tərcüməçi müəllifin fikrini olduğu kimi çatdırmağa çalışır. Bu zaman şəxsi fikirlərini mətndən kənarda saxlamalıdır. Peşəkar tərcüməçi məsuliyyətli və diqqətlidir. O, səhvlərin ciddi nəticələr doğura biləcəyini bilir. Tərcüməçi bəzən müəyyən sahə üzrə ixtisaslaşır. Bu, tərcümənin keyfiyyətini artırır. Tərcüməçi daim yeni terminlər öyrənir. Dil canlı olduğu üçün dəyişiklikləri izləmək vacibdir. Tərcüməçi həm müstəqil, həm də komanda şəklində işləyə bilər. O, redaktorlar və müştərilərlə sıx əlaqədə olur. Nəticə olaraq, tərcüməçi bilik və bacarıqları ilə dillər arasında körpü yaradan şəxsdir.
Tərcüməçi nə iş görür?
Tərcüməçi əsasən mətnlərin mənasını bir dildən digərinə ötürür. O, yazılı sənədlər üzərində işləyə bilər. Kitablar, məqalələr və rəsmi sənədlər buna nümunədir. Tərcüməçi, eyni zamanda, şifahi tərcümə də edə bilər. Görüşlərdə və konfranslarda bu bacarıq tələb olunur. Tərcüməçi mətni oxuyur və analiz edir. Daha sonra uyğun termin və ifadələri seçir. Mətnin üslubunu qorumağa xüsusi diqqət yetirir. Tərcümə zamanı qrammatik qaydalara riayət edir. Tərcüməçi lazım olduqda araşdırma aparır. Terminoloji lüğətlərdən istifadə edir. Bəzən mətni redaktə və korrektə edir. Müştərinin tələblərinə uyğun dəyişikliklər aparır. Vaxtında təhvil vermək tərcüməçinin əsas vəzifələrindəndir. O, məxfiliyi qorumağa borcludur. Beləliklə, tərcüməçi həm dilçi, həm də araşdırmaçı kimi fəaliyyət göstərir.
Tərcüməçi üçün iş elanlarında hansı vəzifələr göstərilir?
İş elanlarında tərcüməçilər üçün müxtəlif vəzifələr qeyd olunur. Ən əsas vəzifə mətnlərin dəqiq tərcümə edilməsidir. Elanlarda tez-tez yazılı tərcümə tapşırıqları göstərilir. Bəzi hallarda şifahi tərcümə tələb olunur. Tərcüməçi sənədlərin redaktəsində iştirak etməlidir. Terminoloji uyğunluğun qorunması əsas şərtlərdən biridir. Vaxt qrafikinə əməl etmək və tapşırıqları vaxtında təhvil vermək tələb olunur. Müştərilərlə yazılı ünsiyyət də vəzifələr sırasına daxil edilir. Tərcüməçi daxili komanda ilə əməkdaşlıq etməlidir. Bəzən tərcümə proqramlarından istifadə vəzifəsi qoyulur. Məxfi məlumatların qorunması xüsusi vurğulanır. Elanlarda keyfiyyətə nəzarət də qeyd olunur. Tərcüməçi öz işinə görə məsuliyyət daşımalıdır. Müxtəlif mövzulu mətnlərlə işləmək gözlənilir. Nəticədə iş elanları tərcüməçinin çoxşaxəli rolunu əks etdirir.
Tərcüməçi vakansiyalarında hansı bacarıqlar tələb olunur?
Vakansiyalarda ilk növbədə yüksək dil biliyi tələb olunur. Tərcüməçi işlədiyi dilləri sərbəst bilməlidir. Qrammatika və orfoqrafiya bilikləri vacib sayılır. Analitik düşünmə bacarığı mühüm rol oynayır. Tərcüməçi mətni tez başa düşməlidir. Araşdırma aparmaq bacarığı tələb olunur. Terminoloji lüğətlərlə işləmək önəmlidir. Diqqət və dəqiqlik əsas bacarıqlardandır. Stress altında işləmək qabiliyyəti də qeyd edilir. Vaxtın düzgün idarə olunması vacibdir. Kompüter və ofis proqramlarını bilmək üstünlükdür. Bəzi vakansiyalarda CAT alətləri biliyi tələb olunur. Ünsiyyət bacarığı da ön plana çıxır. Məsuliyyətlilik və etibarlılıq işəgötürənlər üçün əhəmiyyətlidir. Beləliklə, tərcüməçi vakansiyaları həm dil, həm də şəxsi bacarıqlar tələb edir.
Tərcüməçinin maaşı nə qədərdir?
Tərcüməçinin maaşı bir neçə amildən asılıdır. İş təcrübəsi maaşa birbaşa təsir edir. Yeni başlayan tərcüməçilər adətən daha az qazanır. Azərbaycanda başlanğıc səviyyəsində maaş 600 AZN ola bilər. Orta təcrübəli tərcüməçilər 1000 AZN civarında maaş alırlar. İxtisaslaşmış sahələrdə çalışanlar daha çox qazanır. Tibbi və hüquqi tərcüməçilərin gəliri yüksək olur. Bu sahələrdə maaş 1500 AZN və daha çox ola bilər. Şifahi tərcüməçilər tədbirə görə ödəniş alırlar. Frilanser tərcüməçilərin gəliri dəyişkəndir. Onlar layihə əsasında işləyirlər. Böyük şirkətlərdə çalışan tərcüməçilər sabit maaş alırlar. Xarici şirkətlərlə işləyənlər daha yüksək qazanc əldə edə bilirlər. Dil cütlüyü də maaşa təsir edir. Nəticə etibarilə, tərcüməçi peşəsi düzgün seçim olduqda yaxşı gəlir gətirə bilər.